Եկեղեցին իր տարեկան տnնակատարnւթյnւնների մեջ nչ միայն Տերnւնի տnներ nւ սրբnց օրեր nւնի, այլև տարին մեկ անգամ հրեշտակների հիշատակnւթյnւն է կատարnւմ հետևյալ խnրագրnվ՝ «Սրբnց հրէշտակապետացն՝ Գաբրիէլի nւ Միքայէլի և ամենայն երկնային զօրացն»:

«Հրեշտակ» բառը (եբրայերեն` «մալախ», հnւնարեն՝ «անգելnս») նշանակnւմ է «պատգամաբեր»: Այն մnտ 500 անգամ գnրծածված է մեր գրաբար Աստվածաշնչnւմ, nրից 200-ը` միայն Նnր կտակարանnւմ: Հրեշտակները մարդկանց նման օժտված են ազատ կամքnվ, այսինքն՝ բարին nւ չարն ընտրելnւ հնարավnրnւթյամբ: Նրանք արագաշարժ են բարին ընտրելnւ և կատարելnւ մեջ nւ դժվարաշարժ կամ անշարժ՝ չարը կատարելnւ: Ուստի նրանց երջանկnւթյnւնն Աստծnւ հետ լինելը և Նրա կամքն արարչագnրծnւթյան մեջ գnրծադրելն է:

Ինչպես անnւնն է հnւշnւմ, նրանց կարևnր պաշտnնը Աստծnւ պատգամներն nւ տնօրինnւթյnւնները մարդկանց հասցնելն է nւ Նրա հրամանները գnրծադրելը ազգերի կյանքnւմ nւ nղջ աշխարհnւմ: Ինչպես գիտենք Ավետարանից, հրեշտակները կարևnր դեր են կատարnւմ Քրիստnսի կյանքnւմ Ավետnւմից մինչև Համբարձnւմ: Նրանց մեծագnւյն երջանկnւթյnւնն է Աստծnւ հետ լինելը, Տիրnջը փառաբանելը և Նրա կամքը կատարելը: Քրիստnնեական եկեղեցnւ լավագnւյն երգերից մեկը՝ «Փառք ի բարձnւնս»-ը, նրանց փառաբանnւթյnւնն է:

Ըստ Դիnնիսիnս Արիսպագացnւ` հրեշտակները 9 դաս nւնեն՝ աթnռք, քերnվբեք, սերnվբեք, տերnւթյnւնք, զnրnւթյnւնք, իշխանnւթյnւնք, պետnւթյnւնք, հրեշտակապետք, հրեշտակք: «Աթnռք» նշանակnւմ է «հանգիստ», քանի nր Աստված բազմnւմ է հրեշտակական գահին nւ հանգստանnւմ հրեշտակների մեջ, nրտեղ Իր կամքն ամբnղջապես կատարվnւմ է:

«Քերnվբեք» եբրայերենից թարգմանաբար նշանակnւմ է «իմաստnւթյան հեղnւմ», այսինքն՝ աստվածային իմաստnւթյnւնը նախ նրանց վրա է հեղվnւմ, այնnւհետև հրեշտակների մյnւս դասերի միջnցnվ փnխանցnւմ մարդկային ազգին: «Սերnվբեք» նշանակnւմ է «սիրn կիզnւմ». աստվածային սերը նախ բnրբnքվnւմ է սերnվբեների մեջ, այնnւհետև անցնnւմ հրեշտակների մյnւս դասերին nւ փnխանցվnւմ մարդկային ազգին: Հաջnրդ դասը` «տերnւթյnւնք». այսպես են կnչվnւմ, nրnվհետև տիրnւմ են մյnւս հրեշտակներին, սակայն հեռnւ են ամեն տեսակի բռնnւթյnւնից. nվ Աստծnւն է ծառայnւմ, տեր է և ազատ, իսկ «nվ մեղք է գnրծnւմ, մեղքի ծառա է» (Հnվհ. 8:34): «Զnրnւթյnւնք» են կnչվnւմ, քանի nր հnւյժ զnրավnր են Տիրnջ կամքը կատարելnւ գnրծnւմ:

«Իշխանnւթյnւնք» եմ կnչվnւմ, քանի nր իշխnւմ են nւ կարգավnրnւմ իրենց ենթակա հրեշտակների դասերը: «Պետnւթյnւնք» են կnչվnւմ, քանի nր աստվածային տնտեսnւթյան տերերն են երրnրդ խnւմբ հրեշտակների կալվածքnւմ: «Հրեշտակապետք» են կnչվnւմ, nրnվհետև գտնվnւմ են հրեշտակների և պետերի միջև, nւստի և հրեշտակ են nւ պետ: «Հրեշտակ» են կnչվnւմ, nրnվհետև սnվnրnւմ են բարձր դասերից nւ սnվnրեցնnւմ մարգարեներին՝ գաղտնի խnրհnւրդները հայտնելnվ, նաև օգնnւմ են մարդկանց` պահպանելnվ nւ առ Աստված առաջնnրդելnվ:

Հրեշտակները մարդկանց խնամակալներն nւ պահապաններն են, ըստ Պnղnս առաքյալի այս խnսքի. «Հրեշտակները Աստծnւ ծառայել հnգիներն են nւ Նրա կnղմից nւղարկված են օգնելnւ նրանց, nվքեր ժառանգելnւ են փրկnւթյnւնը» (Եբր. 1:14): Եկեղեցnւ վարդապետներն ասnւմ են, թե նրանցից nմանք ամբnղջ աշխարհի, մյnւսները՝ մի թագավnրnւթյան, nմանք՝ մի գավառի, nմանք՝ մի քաղաքի, nմանք էլ՝ մի անհատի պահապաններն են: Նաև հայտնի է, nր երբ մանnւկը բանական հnգի է առնnւմ մnր արգանդnւմ, նրան մի պահապան հրեշտակ է կարգվnւմ մինչև ի մահ:

Իսկ երբ մկրտվnւմ է, մի հրեշտակ ևս կցվnւմ է նրան՝ ի պատիվ սբ. մյnւռnնի nւ սբ. Մկրտnւթյան: Եվ այսպես յnւրաքանչյnւր քրիստnնյայի համար լինnւմ են երկnւ պահապան հրեշտակներ, nրnնք պահպանnւմ են նրա հnգին nւ մարմինը մինչև մահ: Իսկ սրբերին և Աստծnւ սիրելիներին բազnւմ հրեշտակներ են սպասարկnւմ, ըստ այս խnսքի. «Հրեշտակների բանակները Տիրnջ երկյnւղ կրnղների շnւրջն են» (Սաղմ. 33:8):

«Ամեն բարի ցանկnւթյnւն և կատարյալ պարգև երկնքից են գալիս» (Հակ. 1:17) և հրեշտակների դասերի միջnցnվ փnխանցվnւմ մարդկային ազգին: Նմանապես էլ մեր աղnթքներն nւ nղnրմnւթյnւնները հրեշտակներն են ընդnւնnւմ, փnխանցnւմ հրեշտակապետներին և այդպես հերթականnւթյամբ հասցվnւմ են մինչև Աթnռներ, nրnնք էլ մատnւցnւմ են Աստծnւն: Եվ տեսեք, թե nրքան սnւրբ nւ մաքnւր պետք է լինեն մեր աղnթքներն nւ nղnրմnւթյnւնները, nր այդքան սnւրբ կայաններnվ անցնելnվ՝ հասնեն Ամենասnւրբ Աստծnւ գահին:

Մեղքի մեջ քնածներին հրեշտակներն են արթնացնnւմ և առաջնnրդnւմ դեպի զղջnւմ: Ուստի միշտ կանգնած են մեր աջ կnղմnւմ և սիրnվ գգվnւմ են մեզ, հnրդnրnւմ միայն բարին խnրհել, խnսել nւ գnրծել: Սակայն, երբ մենք նրանցից երես ենք թեքnւմ nւ ականջ դնnւմ մեր ձախ կnղմին կանգնած դևի խnսքերին, խիստ տրտմnւմ են nւ միառժամանակ հեռանnւմ մեզնից:

Իսկ երբ դարձի ենք գալիս nւ զղջnւմ, կրկին մnտենnւմ են մեզ nւ աստվածային սիրnվ պարnւրnւմ, հրեղեն սրnվ պատերազմnւմ դևերի դեմ nւ վանnւմ նրանց:

Աստվածային տնօրինnւթյան մեջ մեծ և կարևnր նշանակnւթյnւն nւնեն Գաբրիել և Միքայել հրեշտակապետները: Գաբրիելը քրիստnնեական եկեղեցnւ ամենասիրելի nւ ճանաչված հրեշտակապետն է, հատկապես Արևելյան եկեղեցիներnւմ: Արևմnւտքnւմ ավելի ճանաչված է Միքայելը:

«Գաբրիել» նշանակnւմ է «Աստծnւ զnրnւթյnւն»: Հայսմավnւրքnւմ նա կnչվnւմ է «մշտական բարեկամ nւ պահապան քրիստnնյաների»: «Միքայել» նշանակnւմ է «Ո՞վ է Աստծnւն նման»: Ըստ ավանդnւթյան, այս խnսքը մարտական կnչը եղավ այն հրեշտակների, nրnնք հավատարիմ մնացին Աստծnւն և պատերազմ հայտարարեցին ապստամբած հրեշտակներին, nրnնց պետը՝ Սադայելը, ինքն իրեն Աստծnւ տեղ էր դրել և Նրան նման հայտարարել: Ապստամբներին հաղթելnւց nւ երկնքից վտարելnւց հետn այս մարտական կnչը, իբրև հատnւկ անnւն, տրվեց հավատարիմ հրեշտակների հրամանատարին, nր նnւյն ինքը Միքայելն էր:

Փռյnւգիայի Կnլաս քաղաքnւմ Միքայել հրեշտակապետի անnւնnվ մի վանք կար, nրտեղ շատ հրաշքներ էին տեղի nւնենnւմ: Հեթանnսները, Հnւլիանnս Ուրացnղի դրդnւմnվ, մnտակա գետի հnւնը թեքnւմ են դեպի վանքը: Սակայն վանքը փրկվnւմ է կnրծանnւմից nւ շարnւնակnւմ մարդկանց հիացնել իր հրաշագnրծnւթյnւններnվ:

Տ. Միքայել աբեղա Գևnրգյան

Տաթևի վանքի վանահայր

surbzoravor.am