Նարեկն իր ընկերների շրջապատում միշտ խուսափում էր խոսել մոր մասին: Մայրը՝ Անուշը, մի աչք չուներ, և դա նրա համար ամոթի աղբյուր էր դարձել: Ընկերները երբեմն ծաղրում էին նրան, ասում էին, որ այդպիսի մոր հետ ապրելը ամոթ է: Նարեկը սկսեց արհամարհել մորը, չհասկանալով, թե որքան ցավ էր նրան պատճառում իր սառնությունը:
Օրերից մի օր Նարեկը, չդիմանալով ընկերների ճնշումներին, որոշեց հեռանալ տնից: Նա հավաքեց իր իրերը և չտեսնելով մոր արցունքները՝ լուռ հեռացավ:
Տարիներ անցան: Նարեկը հասցրեց ավարտել ուսումը, հաջողակ կարիերա կառուցել և ինքնուրույն կյանք սկսել: Նա հազվադեպ էր հիշում իր մորը, ասես ամբողջությամբ մոռացել էր նրան: Սակայն մի օր, երբ նա ստացավ նամակ հայրենի գյուղից, սիրտը սկսեց անհանգիստ բաբախել: Նամակը գրված էր գյուղի մի հարևանից, որը տեղեկացնում էր, որ նրա մայրը մահացել է:
Այստեղ նրան այլևս ոչ ոք չէր ճանաչում: Միայն մի տարիքով կին չճանաչելով նախկին տղային պատմում է, որ տարիներ առաջ այստեղ միայնակ մայր ու իր որդին էին ապրում: Մանուկ հասակում չարաճճի որդին բակում խաղալիս վայր է ընկնում և ընկելով վնասում իր մի աչքը: Մայրը առանց վարանելու որոշում է՝ վիրահատվել և իր մի աչքը հանձնել որդուն, որպեսզի մակուկը չնեղվի կյանքում:
Նարեկը մտավ հայրենի տուն՝ ծանր սրտով: Բակը դատարկ էր, ծառերը չորացած, իսկ հին տունը կարծես կորցրել էր իր երբեմնի ջերմությունը: Նա քայլեց դեպի տան դուռը, ներս մտավ և տեսավ մի փոքրիկ սենյակ, որտեղ ամեն ինչ նույնն էր մնացել, ինչպիսին նա թողել էր: Սեղանին դրված էր փոքրիկ տուփ, որի մեջ նամակ էր:
Երբ նա ներս մտավ լքված տունը, ամեն ինչ ասես կանգ էր առել ժամանակի մեջ: Սեղանին՝ հին լուսանկարի կողքին, նամակն էր.
«Սիրելի՛ս,
«Սիրելի՛ս, եթե մի օր տեսնես այս նամակը, հիշիր՝ իմ աչքերն միշտ էլ քեզ էին նայում՝ հպարտությամբ ու սիրով: Մի՛ վախեցիր վերադառնալ: Ես քեզ միշտ կսպասեմ… Մայրիկդ. Մի՛ մտածիր իմ մասին, սիրելի՛ս, ես երջանիկ եմ, որ դու լավ ես:
Միշտ սիրող մայրիկդ՝ Անուշ».
Նարեկն ամբողջ մարմնով սարսռաց այդ նամակից: Տարեց կնոջ պատմությունը նրան ասես կտրեց իրականությունից ու գցեց անցյալի ցավալի հիշողությունների մեջ: Մայրը զոհաբերել էր իր աչքը՝ հենց նրա համար, իսկ ինքը՝ անխիղճ ու կույր սեփական ամբիցիաներով, վանում էր նրան: Նիկոլը նստեց մութ ու դատարկ բակում՝ դողդոջուն ձեռքերը գլուխը բռնած, սիրտը ճնշված ծանր մեղքի զգացումից:
— Ինչպե՞ս չիմացա… Ինչպե՞ս չհասկացա… — շշնջում էր նա, կոկորդում խեղդված արցունքներով:
Նա բարձրացավ ու սկսեց արագ քայլել դեպի տուն: Սրտի խորքում նա դեռ հույս ուներ, որ մոր ժպիտը, նրա սիրտը, որը միշտ ներել է, կարող է նորից գրկել իրեն: Սակայն, երբ մոտեցավ ծանոթ դռանը, այն մութ էր ու փոշոտ: Դռնից կախված էր մոխրագույն կողպեք: Նիկոլն ուժեղ թակեց, բայց ոչ մի պատասխան չկար: Տնից դուրս եկած հարեւանը տեսավ նրան եւ ասաց.
— Դու մի՞թե Անահիտի որդին ես:
Նարեկը դժվարությամբ գլխով արեց՝ հաստատելով:
— Որտեղ է մայրս, խնդրում եմ ասեք, որտե՞ղ է…
Տարեց կինը խորը շունչ քաշեց.
— Նա տարիներ առաջ գնաց այս աշխարհից, որդիս: Վերջին օրերին նա անընդհատ նայում էր ճանապարհին, ասես ինչ-որ մեկին էր սպասում: Բայց դու չեկար…
Նարեկը ծնկեց հենց այնտեղ, խոտածածկ դարպասի մոտ: Նրա մեջ ցավի փոթորիկ էր բարձրացել, իսկ սրտում մի դատարկություն էր, որը ոչինչ չէր կարող լրացնել:
Նարեկն առաջին անգամ իր կյանքում հեծկլտաց ինչպես փոքր երեխա: Նա հասկացավ, որ մոր սերը սահմաններ չի ճանաչում, եւ անգամ իր սառած սրտում հայտնվեց մխիթարող մի ջերմություն:
Այդ օրվանից Նարեկը սկսեց հիշել մորը՝ ոչ թե ափսոսանքով, այլ՝ հպարտությամբ ու խոնարհությամբ: Նա որոշեց իր կյանքը նվիրել ուրիշներին օգնելուն՝ անընդհատ հիշեցնելով ինքն իրեն. մեր ամենամեծ սերը հաճախ լինում է հենց այն, ինչին մենք ուշադրություն չենք դարձնում: