Վանգան բուլղարացի պայծառատես էր, որի անունը դարձավ 20-րդ դարի ամենախորհրդավոր կանխատեսումների խորհրդանիշը։ Նա երբեք չէր խոսում ուղիղ ու պարզ բառերով․ նրա տեսիլքները գալիս էին փոխաբերությունների, խորհրդանիշների և երկիմաստ պատկերների ձևով։ Այդ պատճառով էլ տարիներ անց դժվար է հստակ ասել, թե որ մարգարեությունն է իսկապես իրենը, իսկ որը՝ մարդկանց երևակայության արդյունք։ Սակայն մի բան անվիճելի է․ Վանգան մահացել է գրեթե երեք տասնամյակ առաջ, բայց նրա խոսքերը դեռ շարունակում են արձագանքել մարդկության գիտակցության խորքերում։
Եթե թափանցեք համացանցի մութ ու լուսավոր անկյունները, անպայման կհանդիպեք Վանգային վերագրվող «կանխատեսումներին» 2026 թվականի մասին։ Դրանք վախեցնող են, բայց միևնույն ժամանակ՝ մտածելու տեղիք տվող։
Վանգան ասում էր, որ Երկիրը կենդանի է և հիշողություն ունի։ Նրա խոսքերով՝ մարդկությունը չափազանց երկար է վերաբերվել մոլորակին որպես անսպառ ռեսուրսի, և ժամանակը մոտենում է, երբ բնությունը կպատասխանի։ Մինչև 2026 թվականը, ըստ նրա տեսիլքների, Երկիրը կարող է սկսել ավելի հաճախ «դողալ»․ օվկիանոսները դուրս կգան իրենց սահմաններից, իսկ ափամերձ տարածքները կհայտնվեն ջրի տակ։ Երկրաշարժերը, հրաբխային ժայթքումները, կլիմայական խախտումները այլևս չեն լինի հազվադեպ բացառություններ, այլ կդառնան նոր իրականության մի մասը։
Սակայն Վանգան չէր տեսնում միայն կործանում։ Նրա մարգարեությունների մեջ մշտապես առկա էր երկակիություն՝ վտանգի և հույսի սահմանագիծը։ Նա հավատում էր, որ 2020-ականների կեսերին մարդկությունը կհասնի գիտական նոր բարձունքների։ «Անտեսանելի ուժերը», որոնց մասին նա խոսում էր, շատերը կապում են քվանտային տեխնոլոգիաների, գենետիկական ինժեներիայի և արհեստական բանականության զարգացման հետ։
Այս բացահայտումները կարող են բուժել անբուժելին, փոխել մարդկանց փոխազդեցության ձևերը և ընդլայնել մարդկային հնարավորությունները։ Բայց պայծառատեսը զգուշացնում էր․ ամեն մեծ ուժ իր մեջ կրում է նաև կործանման սերմը, եթե այն օգտագործվի առանց իմաստության։
Վանգայի տեսիլքներում առանձնահատուկ տեղ ուներ նաև կենսական ռեսուրսների պակասը։ 2026 թվականին, ըստ նրա, շատ տարածաշրջաններ կարող են բախվել ջրի և սննդի սուր ճգնաժամի։ Մարդիկ կսկսեն լքել իրենց տները՝ փնտրելով գոյատևման պայմաններ։ Զանգվածային միգրացիան, սոցիալական ցնցումները և մարդկային հարաբերությունների լարվածությունը կդառնան նոր փորձություն։ Վանգան ասում էր, որ մարդկությունը չափազանց երկար է ապրել առատության պատրանքի մեջ՝ մոռանալով երախտագիտությունը։
Նոստրադամուսը՝ Միշել դը Նոստրադամը, 16-րդ դարի ֆրանսիացի բժիշկ, ալքիմիկոս և աստղագուշակ էր, որի անունը դարերի ընթացքում դարձավ մարգարեության հոմանիշ։ Նրա «Դարեր» գիրքը, որը հրատարակվել է 1555 թվականին, լի է քառյակներով, որոնք խոսում են ոչ թե ուղիղ, այլ խորհրդանշական լեզվով։ Այդ քառյակներն են, որ դարեր շարունակ հմայում և շփոթեցնում թե՛ հավատացյալներին, թե՛ սկեպտիկներին։
Թեև Նոստրադամուսը չի հիշատակում 2026 թվականը բառացիորեն, մեկնաբանները առանձնացնում են 10-րդ դարի 76-րդ քառյակը, որտեղ խոսվում է 21-րդ դարի մասին։ «Տիեզերքից կբարձրանա կրակե գունդ՝ ճակատագրի նախանշան։ Երկրի ճակատագիրը՝ երկրորդ հնարավորություն»։ Այս պատկերն ընկալվում է որպես տիեզերական վտանգի ակնարկ՝ գիսաստղ կամ աստերոիդ։ Թեև աստղագետները ներկայումս նման սպառնալիք չեն հաստատում, խորհրդանշական լեզուն շարունակում է սնուցել մարդկային վախերն ու հարցերը։
Կատակլիզմների հարցում Վանգայի և Նոստրադամուսի պատկերացումները կարծես միաձուլվում են։ Խոսք է գնում անսովոր շոգերի, բերքի ոչնչացման, հրդեհների, ջրհեղեղների և հնարավոր ցունամիների մասին։ Սակայն Նոստրադամուսի մարգարեություններում կա նաև լուսավոր շերտ․ «Ստվերները կընկնեն, բայց լույսի մարդը կբարձրանա»։ Շատ հետազոտողներ սա մեկնաբանում են որպես հիշեցում, որ ամեն խավարից հետո գալիս է վերածնունդ։
Երկու մարգարեներն էլ կարծես մի բան են հուշում մարդկությանը․ ճգնաժամերը վերջը չեն։ Դրանք փորձություն են։ Իսկ այն, թե 2026 թվականը կդառնա կործանման կամ գիտակցության արթնացման տարի, կախված է ոչ թե կանխատեսումներից, այլ մարդկանց ընտրությունից։