«Զինան, որ կորցրեց ամեն ինչ, բայց գտավ կյանքի իմաստը սիրո մեջ»։
«Իմ սիրելի Իոսիֆ, ներիր ինձ այս նամակի համար։ Ես այնքան երկար լռեցի, բայց հիմա այլևս չեմ կարող։ Ճշմարտությունն է, որ ստիպում է ինձ գրել։ Ես վիրավորվել եմ, իմ ձեռքերը, իմ ոտքերը… այլևս չկան։ Ես չեմ ուզում լինել բեռ քո ուսերին։ Խնդրում եմ, մոռացիր ինձ։ Մնաս բարով։ Քո Զինա»:
Այս տողերը Զինա Տուսնոլոբովան չէր հասցրել անձամբ գրել։ Նա թելադրել էր դրանք վիրահատություններից ու ցավից ուժասպառ եղած, մի քանի ամիս անց՝ իր նշանածին, զինվոր Իոսիֆ Մարչենկոյին։ Իսկ ինչի՞ մասին էր մտածում այդ պահերին երիտասարդ կինը՝ ձեռքերից ու ոտքերից զրկված, կարելի է միայն ենթադրել՝ հպարտությո՞ւն, ցավ, մե՞ղք, թե՞ անձնվեր սեր…
Նրանց սերն սկսվել էր 1941-ի գարնանը՝ պատերազմի շեմին։ Զինան ու Իոսիֆը չհասցրին ամուսնանալ. պատերազմի օրերին աղջիկն ուղեկցեց սիրելիին ռազմաճակատ, իսկ մեկ տարի անց, բուժքույրական դպրոցն ավարտելուց հետո, ինքն էլ կամավոր մեկնեց ճակատ։
Զինայի անունը սկսեց լեգենդ դառնալ։ Նա առաջին իսկ մարտերում կրակի գծից փրկեց 42 վիրավոր զինվորի և ոչնչացրեց 11 ֆաշիստի՝ արժանանալով «Կարմիր աստղ» շքանշանի։ Վորոնեժի ճակատում՝ արյունալի մարտերի ու սարսափների մեջ, ութ ամսվա ընթացքում նա տարհանեց ավելի քան 120 վիրավոր։
Սակայն 1943-ի փետրվարը դարձավ ճակատագրական։ Վիրավոր հրամանատարին կրակի տակ հանելու ժամանակ Զինան նույնպես վիրավորվեց։ Նա գերի չընկավ. հետախույզները պատահաբար լսեցին նրա հառաչանքը և փրկեցին։ Սակայն բժիշկները չկարողացան փրկել սառած ձեռքերն ու ոտքերը. գանգրենան անշեղ առաջ էր գնում։ Զինան կրել էր ութ ծանր վիրահատություն, ապրում էր սարսափելի ցավերի մեջ։
Իսկ նա՝ ի հեճուկս այս ամենի, շարունակում էր ոգևորել մյուս վիրավորներին՝ բուժսենյակից բուժսենյակ անցնելով։ Նա չէր հանձնվում։ Մի օր կոմսոմոլներին դիմեց.
«Ես 23 տարեկան եմ։ Ու ցավում եմ, որ այդքան քիչ բան արեցի իմ ժողովրդի ու Հաղթանակի համար։ Այժմ չունեմ ոչ ձեռքեր, ոչ ոտքեր։ Եթե հնարավոր է՝ ամեն օր տանկի մի գամ պատրաստեք իմ փոխարեն։ Ու թող այդ տանկը գնա ճակատ»։
Անհավատալի էր, բայց բանվորները լսեցին։ Մի ամիս անց՝ պլանից դուրս, ճակատ ուղարկվեց հինգ նոր տանկ։ Վրան՝ սպիտակ ներկով գրված էր՝ «Զինա Տուսնոլոբովայի համար»։
Սվերդլովսկի գլխավոր վիրաբույժը խոստացավ՝ կպատրաստի արհեստական ձեռքեր։ Բայց Զինան երկար հրաժարվում էր։ Վախը, ցավը, կորցրած ինքնությունն ու մարմնի խեղված պատկերը նրան պահում էին տագնապի մեջ։
Մինչև չեկավ այն նամակը… Իոսիֆից։
«Իմ փոքրիկ, իմ սիրելի, ոչինչ չի կարող մեզ բաժանել։ Ոչ ցավ, ոչ դժբախտություն, ոչ պատերազմ։ Ես քոնն եմ, և կմնամ քոնն ընդմիշտ։ Ու եթե միայն գար Հաղթանակի օրը՝ վերադառնալու համար քեզ մոտ…»
Այդ խոսքերն ուժ տվեցին նրան։ Նա համաձայնվեց վիրահատության։ Ձախ ձեռքի ոսկորներից բժիշկները ստեղծեցին սեղմող «մատներ», որոնցով Զինան նորից սկսեց լվացվել, սանրել մազերը, նույնիսկ ճաշ պատրաստել։ Աջ ձեռքից մնացած հատվածի համար հատուկ մանժետ պատրաստեցին՝ մատիտի անցքով, և Զինան սովորեց կրկին գրել։
Եվ եկավ սպասված օրը։ Հաղթանակից հետո Զինան ու Իոսիֆը վերջապես ամուսնացան։ Ունեցան որդի՝ Վլադիմիրին, հետո՝ դուստրը՝ Նինան։ Զինան ոչ միայն ապրում էր, այլ նաև սովորեց ինքնուրույն կառավարել տունը՝ կարկատում էր, վառարան վառում, ճաշ պատրաստում։
Նրանց տունը երբեք չլռեց. Զինան դարձավ խորհրդանիշ։ Աշխատեց ռադիոյում, ելույթ ունեցավ ողջ երկրով, պատասխանում էր նամակներին՝ ուսերով պահած գրիչով՝ արմունկներով կառավարելով այն։
Նրա դուստրը՝ Նինան, տարիներ անց ասում էր.
«Մայրիկը չէր մտածում, թե ինքը ինչ-որ բանով սահմանափակված է։ Նա ապրում էր լիարժեք, լիարժեք սիրով»։
Իոսիֆն ու Զինան մինչև կյանքի վերջ մնացին միասին՝ հաստատելով, որ իսկական սերը ո՛չ պատերազմը, ո՛չ մահվան սարսափը, ո՛չ ֆիզիկական փորձանքները չեն կարող ջնջել։
Նրանց անունները փառավորվեցին. երկուսն էլ արժանացան Խորհրդային Միության հերոսի բարձրագույն կոչմանը։ Իսկ այգում, իրենց տնակի կողքին, փթթում էր նրանց երազած խնձորի այգին։