«Ինձ կյանքում չի հաջողվել դեռ բեղմնավորման պահից…» –այսպես սկսեց իր պատմությունը պրոֆեսորը, երբ հոգնելով մեր անընդհատ բողոքներից։ Մենք՝ բիզնեսմենների, ձեռներեցների և մենեջերների խումբ, որոնք 1990-ականների վերջում եկել էին Կալիֆորնիայի համալսարան՝ նոր մարքեթինգային և PR տեխնոլոգիաներ փնտրելով, անընդհատ կրկնում էինք. «Իհարկե, հեշտ է ասել՝ եթե մենք ունենայինք այստեղի նման հարկեր/օրենքներ/ուսուցիչներ/ծնողներ/փող/հնարավորություններ… մենք էլ կ…»: Իսկ հետո գալիս էր գեղեցիկ պատմությունը նրանից, թե ինչ կլիներ…
Պրոֆեսորը մոտեցավ առաջին շարքի սեղանին, նստեց ու ասաց այդ նույն նախադասությունը.
«Հղվելու պահից ինձ կյանքում չի հաջողվել…»
— Ուզու՞մ եք լսել իմ տխուր պատմությունը։
«Իհարկե»,— բոլորս գլխով արեցինք և պատրաստվեցինք գթալ նրան։
Այստեղ ես պատմում եմ նրա պատմությունը՝ նրա իսկ խոսքերով, ինչպես լսեցի ու ինչպես հիշեցի։ Ես ոչ միայն հիշեցի այդ պատմությունը, այլև ամբողջ կյանքում պահեցի ինձ հետ։
«Ինձ կյանքում չի հաջողվել հղվելու պահից…»
Իմ հայրը, որը գումար էր վաստակում պատահական աշխատանքներով, անհետացավ իմ կյանքից հենց այն պահին, երբ իմացավ, որ իր անչափահաս ընկերուհին՝ գիշերային կյանքը սիրող մուլատուհին, հղի է։ Նա պարզապես անհետացավ։ Այդպիսով ես երբեք հայր չունեցա։
Իմ դժբախտությունները تازه սկսվում էին… Երիտասարդ մուլատուհին, թեև հասցրել էր իր ժամկետին, հենց իմ առաջին ճիչից հետո լքեց ինձ։ Այդպես, այս աշխարհ նոր եկած թույլ, անպաշտպան մանկանը, թողեց ամբողջովին մենակ… Բոլոր տիեզերքի համար ճչացող՝ ծննդատան մանյակուհու ձեռքերին։
Դա դեռ սկիզբն էր… Ինձ «չի հաջողվել», որովհետև ինձ չմեծացրին խնամակալի ընտանիքում։ Ես շատ թույլ ու հիվանդ երեխա էի։ Բացի այդ, այն տարիներին մուլատ մայր ունենալը գրեթե զրոյացնում էր ընդունվելու շանսերը։ Այդ պատճառով էլ ես հայտնվեցի մանկատանը։
Իսկ մանկատունը… մեծ հաջողություն չէր։ Դա բազմազգ երեխաների տուն էր, ու մենք շատ-շատ էինք։ Ես ամեն ինչ տեսել եմ՝ ինչպես են չինացիները կռվում, մեքսիկացիները՝ թքում, ու ինչպես ցավոտ են սեղմում նեգր երեխաները…
Չի հաջողվել նաև ուսման հարցում։ Ուսուցիչները անընդհատ փոխվում էին։ Ճիշտն ասած՝ որոշ առարկաներ ընդհանրապես չէինք ունենում։ Այսինքն՝ ինչպես հասկանում եք, ինձ ուսման մեջ էլ չէր հաջողվում։ Հիմա էլ չեմ թվարկի, թե ինչում չէր հաջողվում…
Պրոֆեսորը երկար լռեց։ Ուղիղ նայում էր գետնին։ Հետո բարձրացրեց հայացքը։ Մենք սպասում էինք շարունակությանը, չհասկանալով՝ ինչու է նա պատմում այս ամենը, երբ կես ժամ առաջ բուռն քննարկում էինք մարքեթինգը։
Հանկարծ ասաց.
— Հոգնել եմ ձեզ սա պատմելուց։ Սա ի՛մ պատմությունը չէ… Ուզո՞ւմ եք լսել իմ իրական պատմությունը։
Մենք խորը շփոթմունքից միայն գլխով արեցինք։
Իմ իրական պատմությունը…
— Ես շատ երջանիկ մարդ եմ։
Ինձ հաջողվել է հենց հղվելու պահից։ Հայրս, մորս հետ միասին, անհետացավ իմ կյանքից հավերժ։ Գուցե նա զգում էր, որ չի կարող ինձ տալ այն, ինչ անհրաժեշտ էր գոյատևելու համար։ Ես շնորհակալ եմ նրան այդ որոշման համար։ Ով գիտի՝ ինչ կլիներ ինձ հետ, եթե նրանով մեծանայի։ Հնարավոր է՝ նա պարզապես հասկացել էր, որ թույլ երեխան ուժեղ չի դառնա իր կողքին… և հեռացել է։ Ես շնորհակալ եմ նրան։
Եվ հետո… ինձ նորից հաջողվեց։
Երիտասարդ մուլատուհին ինձ թողեց ծննդատանը։ Դա ևս հաջողություն էր։ Եթե նա ինձ վերցներ, ես գուցե ընդհանրապես չբերականանայի։ Բայց, նա— որպես 17-ամյա մայրը— ինձ տվեց կյանք։ Եվ ես շնորհակալ եմ նրան այդ հնարավորության համար։ Ես չեմ ուզում անգամ պատկերացնել, թե ինչ կլիներ իմ կյանքը, եթե մնայի նրա ձեռքում։ Իմ առաջին ճիչով ես արդեն հասկացա, որ աշխարհում մեկի վրա հենվել չեմ կարող։ Եվ դա ինձ ուժ տվեց։
Հաջորդ հաջողությունը
Ինձ չգործեցին փոքր տարիքից։ Եթե ինձ տանեին ապահով ու հարմարավետ ընտանիք, գուցե ես երբեք չսովորեի պայքարել։ Մանկատունը ինձ ամեն ինչ սովորեցրեց։ Չինացիները՝ կռվել, նեգրերը՝ սեղմել։ Հավատացեք՝ դա հաջողություն էր։
Եվ դպրոցը… Ուսուցիչներ չկային, ու մի քանի առարկա վարում էր նույն մարդը։ Ավագ դասարաններում մենք ընկերացանք մեր կենսաբանության ուսուցչի հետ։ Նա հրաշալի մարդ էր, լի եռանդով։
Եվ (ինչ հրա՛շք) նա նաև մաթեմատիկա էր վարում, ու մենք ամեն օր հանդիպում էինք։ Նրա առարկաները ես գերազանց էի սովորում։ Ու երբ եկավ համալսարան ընտրելու պահը, առանց վարանելու ընտրեցի այն, որտեղ կային մաթեմատիկա և կենսաբանություն։
Հետո եկավ համալսարանը։
Հետո՝ գիտական աշխատանքը։
Հետո՝ ընտանիքը։ Երեխաները։ Թոռները։ Լուսնիկները…
Ես երջանիկ եմ, որ ծնվել եմ բախտավոր աստղի տակ։
Ես շնորհակալ եմ իմ երջանկության համար։
Պրոֆեսորը դեռ նստած էր սեղանի եզրին՝ ժպիտը դեմքին։ Մեր մեջ լռություն էր։ Մենք փորձում էինք հասկանալ՝ ինչ լսեցինք այս պահին։
— Ահա երկու պատմություն՝ նույն կյանքի մասին, — ասաց նա, բարձրացնելով երկու ձեռքերը։
— Որո՞նք է ձեզ ավելի շատ դուր գալիս։