«Իր տեսակի մեջ եզակի էր․ լիդեր, ինտելեկտուալ, պատասխանատվության մարդ» — այս բառերով են հիշում սեպտեմբերի 12-ի լույս 13-ի գիշերը Ադրբեջանի սանձազերծած հարձակման հետևանքով զոհված պարտադիր ժամկետային զինծառայող Հայկ Հակոբյանին նրա հարազատներն ու մտերիմները։
20-ամյա Հայկը ծնունդով Արագածոտնի մարզի Շղարշիկ բնակավայրից էր։ Ընտանիքի հետ ապրում էր Երևանում, ուներ իրենից փոքր եղբայր, ում համար ոչ միայն ավագ եղբայր էր, այլև օրինակ, պաշտպան ու հենարան։ Նրա ներկայությունը վստահություն էր ներշնչում՝ թե՛ ընտանիքին, թե՛ ընկերներին։
Հայկը բանակ էր զորակոչվել 2021 թվականի փետրվարի 22-ին։ Ծառայում էր Կապանում՝ սահմանին ամենամոտ ու ամենավտանգավոր ուղղություններից մեկում։ Նա այնտեղ չէր պարզապես ծառայություն անցնում․ նա իր վրա էր վերցրել պատասխանատվություն, առաջնորդի դեր, կանգնած էր այնտեղ, որտեղ ամենաշատն էր պետք։
NEWS.am-ի հետ զրույցում նրա հարազատներից Անահիտ Պետրոսյանը պատմեց, որ Հայկը զոհվել է ադրբեջանական ագրեսիայի առաջին ժամերից հետո՝ Ներքին Հանդի ուղղությամբ ընթացող ծանր մարտերի ժամանակ։ Նա դիրքի ավագն էր։ Մինչև վերջին պահը նա իր դիրքում էր, իր զինվորների կողքին։ Սեպտեմբերի 17-ին ադրբեջանական կողմից Հայաստանին փոխանցված 32 զինծառայողների աճյունների մեջ էր նաև 20-ամյա Հայկ Հակոբյանինինը։
«Ընկերը զանգել էր Հայկին, նա պատասխանել էր, բայց չէր կարողացել խոսել, ու կապն ընդհատվել էր։ Գիտենք միայն, որ մի քանի ժամ դիմակայել են, հետո թշնամին արկ է կիրառել… և Հայկը զոհվել է», — պատմում է Անահիտը՝ ձայնի մեջ պահելով և՛ ցավը, և՛ հպարտությունը։
Հայկին ճանաչողները միաբերան ասում են՝ նա լույս էր։ Լուսավոր, կենսուրախ, միշտ ժպտացող։ Երբ նա որևէ միջավայր էր մտնում, այնտեղ անպայման հայտնվում էին հումորը, ջերմությունն ու կյանքի զգացումը։ Նա սիրում էր մարդկանց հավաքել, միավորել, կազմակերպել։ Ուներ մեծ շրջապատ, որովհետև մարդիկ ձգվում էին նրա էներգիայի, վստահության ու պարզ մարդկայնության շուրջ։
«Լիդեր էր ամեն ինչում։ Որտեղ Հայկն էր, այնտեղ նախաձեռնությունն իրենն էր։ Ծնողներին ասում էր՝ սպասեք, մինչև ես գամ, ամեն ինչ լավ է լինելու», — հիշում են հարազատները։ Այդ խոսքերը հիմա հնչում են որպես խոստում, որը նա իրականացրեց իր կյանքով։
Հայկը սովորում էր Եվրասիա միջազգային համալսարանի իրավագիտության բաժնում։ Ընդամենը մեկ կիսամյակ էր հասցրել սովորել, երբ զորակոչվեց բանակ։ Նրա համար արդարությունը գաղափար չէր, այլ նպատակ։ Նա ուզում էր լինել այն մարդկանցից մեկը, ովքեր հաստատում են արդարությունը՝ խոսքով, գործով և անհրաժեշտության դեպքում՝ կյանքով։
Նրա ուսուցչուհին՝ Գալուստ Գյուլբենկյանի անվան ավագ դպրոցի դասախոսը, հիշում է.
«Հայկը անհնարինը հնարավոր էր դարձնում։ Ասում էր՝ հարց չկա, եթե պետք է, կլինի։ Ուներ կազմակերպչական բացառիկ ջիղ։ Եթե Հայկը գործին խառնված էր, վստահ էինք՝ ամեն ինչ ճիշտ է լինելու։ Ես 30 տարի աշխատում եմ, ինձ մեղադրում են աշակերտներին չափից շատ սիրելու մեջ, բայց հիմա եմ հասկանում՝ այդ 30 տարիների ընթացքում Հայկից շատ ոչ մեկին չեմ սիրել։ Հայկս ուրիշ էր»։
20-ամյա Հայկ Հակոբյանին հուղարկավորեցին հոկտեմբերի 8-ին՝ Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում։ Այնտեղ, որտեղ հանգչում են նրանք, ովքեր իրենց կյանքով պահեցին հայրենիքի սահմանը։
Հիշեցնենք, որ սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 00:05-ից, Ադրբեջանի զինված ուժերը սահմանի ողջ երկայնքով ինտենսիվ կրակ էին վարում հայկական դիրքերի ուղղությամբ՝ կիրառելով հրետանի, խոշոր տրամաչափի զինատեսակներ և ԱԹՍ-ներ։ Հարվածներ էին հասցվում ոչ միայն ռազմական, այլև քաղաքացիական օբյեկտներին։
Պաշտպանության նախարարության տվյալներով՝ սեպտեմբերի 14-ին, ժամը 20:00-ից, կրակը գրեթե դադարել է։
Վերջին պաշտոնական տվյալներով՝ զոհվածների և անհետ կորածների թիվը հասնում է 207-ի։ Սեպտեմբերի 17-ին ադրբեջանական կողմը փոխանցել է 32 զինծառայողի մարմին, սեպտեմբերի 20-ին՝ 95, սեպտեմբերի 23-ին՝ ևս 6։ Գերեվարվել էր 20 զինծառայող։ Հոկտեմբերի 4-ին, ԱՄՆ միջնորդությամբ, հայկական կողմին վերադարձվել է 17 հայ ռազմագերի։
Հայկ Հակոբյանը դարձավ այդ ծանր թվերի մեջ մի անուն, բայց հայ ժողովրդի հիշողության մեջ նա մնաց որպես կանգնած դիրք, առաջնորդի կերպար և չավարտված երիտասարդություն, որը իր կյանքը տվեց, որպեսզի մյուսները շարունակեն ապրել։