20-ամյա Վահան Բուդոյանին ընդամենը 70 օր էր մնացել, որպեսզի ավարտեր իր զինվորական ծառայությունը և տուն վերադառնար։ Ընտանիքը արդեն օրերն էր հաշվում՝ սպասելով այն պահին, երբ որդին կրկին կանցնի տան շեմը։

Սակայն ճակատագիրը այլ ճանապարհ ընտրեց։

Ադրբեջանի սանձազերծած պատերազմի պատճառով Բուդոյանների ընտանիքը այդպես էլ չկարողացավ դիմավորել իր որդուն։ Տուն վերադառնալու փոխարեն Վահանը դարձավ այն հերոսներից մեկը, ովքեր իրենց կյանքը նվիրեցին հայրենիքի պաշտպանությանը։

Ինչպես գրում է MediaLab.am-ը, Վահան Բուդոյանը զոհվել է Ջրականում՝ թեժ մարտերի ժամանակ, իր զինակիցների կողքին մինչև վերջ կանգնելով դիրքերում։

Հայրենիքին ծառայելու ընտրությունը

Վահանի մայրը՝ Գոհար Բուդոյանը, հիշում է, որ տարիներ առաջ ընտանիքով տեղափոխվել էին Ռուսաստան։ Սակայն երբ հասնում է որդու զորակոչի տարիքը, Վահանը կայացնում է իր կյանքի կարևորագույն որոշումը՝ վերադառնալ Հայաստան և ծառայել հայրենիքին։

«Մի օր եկավ ու ասաց․ քիչ մնաց, պիտի գնամ բանակ, անպայման պիտի գնամ։ Մենք էլ համաձայնվեցինք։ Վահանը երեք ամիս շուտ եկավ Հայաստան, որպեսզի հասցնի զորակոչվել»,– պատմում է մայրը։

Այդ որոշումը երիտասարդ տղայի համար պարզապես պարտք չէր։ Դա հայրենիքի հանդեպ գիտակցված ընտրություն էր։

Քաջ զինվոր

Պատերազմի օրերին Վահանը երբեք չէր ուզում անհանգստացնել ընտանիքին։ Թեև գտնվում էր ամենաթեժ մարտերի մեջ, մշտապես ասում էր, որ ամեն ինչ լավ է։

«Ինքը շատ քաջ էր։ Մի անգամ ասեցի՝ Վահա՛ն ջան, հո չե՞ս վախենում։ Ասեց՝ չէ՛։ Ինքը չէր ցույց տալիս, բայց ձայնից զգում էի՝ պատերազմը թեժ է»,– պատմում է մայրը։

Մի օր անհանգստացած մայրը նույնիսկ ասել է․

— «Պետք լինի, մենք էլ կգանք»։

Վահանը պատասխանել է այնպիսի բառերով, որոնք այսօր դարձել են հերոսի խոսք.

— «Մա՛մ, բա մենք ինչի՞ համար ենք ստեղ»։

Հրամանատարի կյանքը փրկած զինվորը

Վահանի քաջության մասին պատմում են նաև նրա մարտական ընկերները։

Թեժ մարտերից մեկի ժամանակ հակառակորդի հարվածից տանկը վնասվում է, իսկ հրամանատարը ծանր վիրավորվում է։

Այդ պահին Վահանը առանց վարանելու դուրս է բերում հրամանատարին տանկից և իր ձեռքով օգնություն ցույց տալիս նրան։

«Վահանս տանկի մեջ էր։ Հրամանատարը վզից վիրավոր էր եղել։ Վահանը նրան դուրս է բերել ու օգնություն ցույց տվել։ Այդպես փրկվել են»,– պատմում է մայրը։

Այդ պատմությունը հետագայում հենց հրամանատարն է փոխանցել ընտանիքին։

Վերջին զանգը

Վահանը ընտանիքի հետ վերջին անգամ խոսել է հոկտեմբերի 15-ին։

Մայրը ասում է՝ որդու զոհվելը կարծես զգացել է հենց այդ գիշեր։

«Ես քնած էի, բայց հանկարծակի վեր թռա։ Չէի հասկանում՝ ինչ է կատարվում։ Ոնց որ հարվածը ես էլ զգացի»,– հիշում է Գոհարը։

Ավելի ուշ պարզվում է՝ Վահանը զոհվել է ԱԹՍ-ի հարվածից։

Երկու ամիս սպասում

Որդու ճակատագրի մասին ընտանիքը երկար ժամանակ հստակ տեղեկություն չուներ։ Հույսը դեռ ապրում էր նրանց սրտերում։

Լուրեր էին հասնում, որ գուցե տղան անցել է Իրանի սահման, գուցե դեռ կենդանի է։

Սակայն իրականությունը ծանր էր։

Երկու ամիս անց որոնողական աշխատանքների ընթացքում գտնվում է Վահանի մարմինը։

«Մի որոշ ժամանակ ոչ մի լուր չունեինք։ Ամուսինս գնաց Հայաստան։ Գորիսում հավաքվել էին անհայտ կորած զինվորների ծնողները, հետո որոնողական աշխատանքների էին գնացել… Դեկտեմբերի 18-ին բերեցին Վահանիս»,– հուզված պատմում է մայրը։

Միակ որդին

Վահանը ընտանիքի միակ տղան էր։ Նա ծնվել էր երեք աղջիկներից հետո և տան փոքրն էր։

Ընտանիքը նրան միշտ շատ էր փայփայել։

«Շատ էինք փայփայում նրան։ Շատ բարի էր, ընկերասեր, ջերմ տղա էր»,– ասում է մայրը։

Վահանը դեռ մինչև բանակ գնալը աշխատում էր, որպեսզի օգնի ընտանիքին։

Նա աշխատել է որպես առաքիչ, իսկ Ռուսաստան տեղափոխվելուց հետո զբաղվել է արհեստավորի աշխատանքով։

«Ֆինանսական խնդիրներ ունեինք, սկսեց աշխատել ու մեզ օգնել։ Ես վատառողջ էի, ասում էր՝ մա՛մ, ես որ գամ, դու էլ չես աշխատի»,– հիշում է մայրը։

Երազանքներ, որոնք մնացին ճանապարհին

Վահանը երազում էր ծառայությունից հետո տուն վերադառնալ, աշխատել և ընտանիք կազմել։

Մի անգամ կատակով ասել էր մորը.

— «Դե մի հատ աղջիկ ճարի»։

Մայրը ծիծաղելով պատասխանել էր.

— «Ե՞ս պիտի ճարեմ, դու պիտի քո սրտով ընտրես»։

Այդ խոսքերը հիմա հիշվում են որպես երիտասարդ կյանքի չիրականացած երազանք։

Վահանը նաև սիրում էր սպորտ։ Նա զբաղվել է կարատեով, մասնակցել մրցումների և ստացել բազմաթիվ պատվոգրեր ու գովասանագրեր։

Ցավ և հպարտություն

Որդու կորստից հետո մոր սրտում ապրում են հակասական զգացմունքներ։

«Մեկ լացում եմ, մեկ ասում են՝ պիտի հպարտ լինես։ Խառը զգացմունքներ են»,– ասում է նա։

Երբեմն նույնիսկ զգում է որդու ներկայությունը։

«Զգում եմ՝ կողքիս է։ Ասում եմ՝ կնեղանա, եթե շատ լացեմ»։

Հավերժ հիշատակ

Վահան Բուդոյանը հետմահու պարգևատրվել է «Արիության» մեդալով։

Բայց նրա իրական պարգևը ոչ թե մեդալն է։

Նրա իրական պարգևը այն է, որ նա մնաց հերոս, ով իր կյանքը նվիրեց հայրենիքի պաշտպանությանը, և ում անունը հավերժ կմնա հիշողության մեջ՝ որպես երիտասարդություն, որը կանգնեց մինչև վերջ։