Նա գնաց կանգնելու ու կռվելու համար․ Վարդանի պատմությունը, որը մնում է որպես ուժի և սիրո օրինակ

«Վարդանը կուրսեցուս ընկերն էր…» — այսպես է սկսվում մի պատմություն, որը ժամանակի ընթացքում վերածվեց ոչ միայն ընտանիքի, այլև մի ամբողջ կյանքի ճանապարհի։ Սկզբում ոչինչ չէր հուշում, որ նրանց միջև կարող է ծնվել այնպիսի սեր, որը կդիմանա տարիների փորձություններին։ Անժելան հիշում է՝ սկզբում նույնիսկ համակրանք չկար, նրանք հաճախ էին վիճում, և թվում էր՝ միասին ապագա չունեն։ Բայց հենց այդ հակասությունների մեջ ծնվեց մի կապ, որը հետագայում դարձավ անքակտելի։

Նրանք նշանվեցին, և ընդամենը մեկ ամիս անց՝ 2004 թվականին, ամուսնացան։ Կյանքը հեշտ չէր. երիտասարդ ընտանիքը վարձով էր ապրում, բայց սերը նրանց ուժ էր տալիս։ Վարդանը ոչ միայն աշխատասեր էր, այլև բացառիկ պատասխանատու մարդ։ Նա ուներ երկու մասնագիտություն՝ հացաբուլկեղենի վարպետ և եռակցող, և երկուսն էլ կատարում էր նվիրումով։ Նա չէր սիրում կեղծիք, չէր կարողանում խաբել և ամեն ինչում ձգտում էր լինել արդար։ Նրա մեջ կար մի պարզություն ու հայրենասիրություն, որը, ինչպես ասում է Անժելան, «միայն Աստծո պարգև կարող էր լինել»։

Նա սիրում էր իր երկիրը այնպես, ինչպես մարդը սիրում է իր տունը՝ ամբողջ հոգով։ Թեև երիտասարդ տարիներին արտերկրում էր եղել, միշտ ասում էր՝ «Հայաստանից այն կողմ ինձ ոչ մի տեղ լավ չեմ զգացել»։ Երևանում մեծացած, բայց գյուղի ու բնության սիրահար Վարդանը վերջապես գտավ իր խաղաղությունը Նոր Գեղիում՝ իր այգում, իր հողի մեջ։ Այդ այգին նրա համար պարզապես հողակտոր չէր, այլ հոգու հանգրվան։

Նրանց ընտանիքը մեծացավ՝ ծնվեցին երեք որդիներ։ Վարդանը խիստ էր երեխաների հանդեպ, Անժելան՝ մեղմ։ Նրանք հաճախ էին վիճում հենց այդ հարցի շուրջ։ Բայց տարիների ընթացքում Անժելան հասկացավ՝ նա պարզապես պատրաստում էր իր տղաներին կյանքի դժվարություններին դիմակայելու համար։ Նա ուզում էր, որ նրանք լինեն ուժեղ, կանգուն և արժանապատիվ տղամարդիկ։

2016 թվականի ապրիլը դարձավ առաջին փորձությունը։ Վարդանը կամավոր գնաց պատերազմ։ Եվ երբ 2020-ին կրկին սկսվեց պատերազմը, Անժելայի համար արդեն պարզ էր՝ նա նորից կգնա։ Տանը լռություն էր, ծանր լռություն։ Ամեն զոհվածի անունը լսելիս նրանք լալիս էին։ Վարդանը չէր կարողանում տեղում մնալ։ Նա երեք անգամ գնաց զինկոմիսարիատ՝ պահանջելով իրեն ուղարկել ռազմաճակատ։ Նույնիսկ վիճեց։ Չնայած առողջական խնդիրներին, նա ասում էր. «Գնում եմ կանգնելու և կռվելու համար»։

Հոկտեմբերի 14-ին նա արդեն առաջնագծում էր՝ Ջրականում, որտեղ իրավիճակը հիշեցնում էր իսկական մսաղաց։ Շուտով, երբ հրամանատարը վիրավորվեց, Վարդանը ստանձնեց վաշտի ղեկավարումը։ Այդ պահին նա այլևս պարզապես զինվոր չէր՝ նա պատասխանատու էր հարյուրավոր տղաների կյանքի համար։ Երբ Անժելան փորձեց նրան համոզել վերադառնալ՝ երեխայի հիվանդության պատճառով, նա պատասխանեց. «Ինձ այստեղ նայում են հարյուրավոր մարդիկ… ո՞նց թողնեմ ու գամ»։

Նրա ընկերները պատմում են՝ նա ոչ միայն կռվում էր, այլ նաև ոգեշնչում մյուսներին։ Երգում էին հայրենասիրական երգեր, բարձրացնում մարտական ոգին։ Նա ճանաչում էր այդ տեղանքը, գիտեր յուրաքանչյուր ճանապարհը, և թվում էր՝ ոչինչ չի կարող կոտրել նրան։ Երբ լուրը հասավ, որ նա անհետ կորել է, Անժելան չէր հավատում։ Նա վստահ էր՝ Վարդանը կվերադառնա։

Բայց ճակատագիրը այլ որոշում էր կայացրել։ Վարդանը զոհվեց հոկտեմբերի 18-ին։ Տուն վերադարձավ… չորս ամիս անց։ Նրա ինքնությունը հաստատվեց ԴՆԹ փորձաքննությամբ։ Այդ ամիսները լի էին հույսով, հակասական լուրերով, որոնումներով։ Ամեն անգամ թվում էր՝ ահա, հիմա կգտնվի։ Բայց վերջնական ճշմարտությունը եկավ ծանր, անխուսափելի ցավով։

Եվ ցավը միայն այդքանով չավարտվեց։ Նույն տարում ընտանիքը կորցրեց նաև միջնեկ որդուն՝ դժբախտ պատահարի հետևանքով։ Հայրը չիմացավ որդու մահվան մասին, որդին էլ չտեսավ հոր հերոսական ճանապարհի ավարտը։ Սա ցավ էր, որը բառերով նկարագրել հնարավոր չէ։

«Ասում էի՝ չեմ դիմանա այս ցավին… բայց դիմացա», — ասում է Անժելան։ Նրա ուժը ծնվեց ոչ թե հանգամանքներից, այլ հավատից։ Նա գտավ ուժը Աստծո մեջ, իր երեխաների մեջ, իր ներսում։ Նրա աղոթքները դարձան նրա հենարանը։

Այսօր նրա կյանքը շարունակվում է՝ հանուն երեխաների, հանուն հիշողության, հանուն սիրո։ Նա սովորեց ապրել ցավի հետ, բայց չկորցնել հավատը։

Վարդան Մադաթյանը հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով։ Նա հանգչում է Նորագավիթում՝ իր որդու կողքին։ Բայց նրա պատմությունը չի ավարտվել։ Այն ապրում է իր երեխաների մեջ, իր կնոջ ուժի մեջ և յուրաքանչյուր մարդու հիշողության մեջ, ով լսել է նրա անունը։

Սա պատմություն է ոչ միայն պատերազմի, այլ նաև սիրո, հավատքի և անսահման ուժի մասին։