27-ամյա Հարութ Չոբանյանը — երիտասարդ բժիշկը, որի կյանքը խարսխված էր սիրով և նվիրումով, Արցախյան վերջին պատերազմի ամենադաժան օրերին կանգնած էր ֆիզիկական ու հոգևոր ամենամեծ մարտահրավերների առաջ: Ֆիզուլիում, երբ շուրջը տիրում էր խավարը, երբ դիվերսանտների ներխուժումը վտանգ էր ստեղծում բոլորի համար, Հարութը մի պատասխան հստակ ու անշեղ ընտրություն արեց — փախուստին փոխարեն մնալ այնտեղ, որտեղ ամենափրկիչ ձեռքը կարող էր օգնել վիրավորներին: Նա հրաժարվեց հեռանալ, քանի որ գիտեր՝ իր կողքին են զինվորները, ովքեր սպասում են նրան, և նա պարտավոր էր լինել նրանց համար: Հերոսաբար փրկելով վիրավոր երկու զինվորի կյանքը՝ զոհվեց հենց նույն օրը՝ կատարելով իր ամենակարևոր առաքելությունը։

Արցախյան պատերազմը սկսելու առաջին իսկ օրը Հարութը կնոջը՝ Արմինե Եղիազարյանին, հորդորեց պատրաստել դաշտային ուսապարկը՝ բացահայտ հայտարարելով, որ իր տեղը առաջնագծում է՝ իր զինվորների կողքին։ Արմինեն պատմում է. «Հարութը դիմումներ էր ուղարկում բոլոր տեղերը՝ ՊՆ, համալսարան, միայն թե շուտափույթ իրեն ուղարկեն Արցախ, չկատարեց սպասում, ինքը հասկանում էր՝ սա իր պարտքն է»։

Պատերազմի թեժ պահին՝ դստեր ծննդյան օրը, երբ հարազատ օրը պետք էր նշվի, Հարութը ստացավ հրամանը մեկնել առաջնագիծ, և չնայած ամուսնու ցավին, Արմինեն միայն հասկանում էր, որ պարտքը շատ ծանր է՝ ավելի բարձր, քան անձնական ցանկությունները։ «Հոգուս խորքում չէի ուզում, որ գնա, բայց նա չէր դադարում կրկնել, թե ինչքան կարևոր է օգնել զինվորներին։ Այդ օրը նա իմացավ ընկերոջ զոհվելու մասին, բայց ավելի շատ մտածում էր, թե ինչպես օգնել վիրավորներին», — պատմում է Արմինեն։

Արցախում՝ Ֆիզուլիում, օրական 1-2 ժամ քնի մեջ, վիրավորների անսահման թիվ, վտանգավոր պայմաններ՝ ահազանգ էր հնչում դիվերսիոն ներխուժման մասին։ Հարութն ու ընկերները մերժեցին հեռանալ՝ շարունակելով օգնել, փրկել, հոգալ իրենց հայրենիքի պաշտպաններին։ Տասներկուերորդ հոկտեմբերի շուտ առավոտյան հակառակորդի դիպուկահարը խլեց նրա կյանքը՝ վարորդի և բուժակի հետ միասին։ Վիրավոր երկու զինվորների կյանքը, որոնք մնացել էին մեքենայում, փրկվեց շնորհիվ նոր օգնության։

Հարութը ու Արմինեն ընկերացել էին դեռ դպրոցական տարիներին, երբ երիտասարդ տղան համառորեն նամակներ էր ուղարկում այն աղջկան, որի հետ ճանապարհը փոխվեց կյանքի 14 տարվա համար։ Նա ամուսնացավ 22 տարեկանում, բայց հաճախ գանգատվում էր, որ ուշ է ամուսնացել՝ իր հոգում մեծ երազանք ուներ՝ ունենալ մեծ ընտանիք, հինգ երեխա։ Երկուսն արդեն հասցրին մեծացնել՝ փոքրիկ տղան ընդամենը 3 ամսական էր, երբ հայրը մեկնեց Արցախ՝ չհասցնելով վայելել նրա ներկայությունը։

Հարութը՝ հայր, ամուսին ու բժիշկ, իր կյանքի ամենամեծ երջանկությունը գտնում էր 4-ամյա դստեր՝ Սառայի հետ անցկացվող ժամանակում։ Աղջկան միշտ հայրենասիրական երգեր էր միացնում, պատմում հերոսների մասին, որոնց խոսքերը կրծքում էր փորագրված։ Մոնթեին շատ էր սիրում՝ կարդացել և նայել էր նրա կյանքի ու պայքարի մասին ամեն ինչ։

Երբ հարցնում են, թե ինչու ընտրեց բժշկի մասնագիտությունը, Արմինեն հպարտորեն պատմում է, որ Հարութն իր մանկությունից միտումնավոր ընտրել էր բժիշկ դառնալու ուղին. «Այլ մասնագիտության մասին երբեք չի խոսել, միայն պնդել է, որ նա պիտի բուժի ու փրկի»։ Այդ նպատակով այս տարի նա ընդունվել էր ռազմական բժիշկների օրդինատուրա, սակայն ընդամենը շաբաթներ անց մեկնեց առաջնագիծ։

Արմինեն ասում է, որ ամենադժվարն այս պահին կորուստը ընդունելն է, հարմարվելն այն բացակայությանը, որը Հարութի ջերմությունն ու ներկայությունն էին։ Բայց նա ուժեղ է՝ երկու երեխայի համար։ 4-ամյա Սառային նա բացատրել է, որ հայրը այժմ երկնքում է, ուր նույնպես կան հիվանդներ, և նա օգնում է նրանց։ «Աղջիկս հասկացող է, բայց հաճախ ասում է՝ ուզում է հայրը նորից գա», — խոստովանում է Արմինեն։

Երբ Հարութը հետհասարակական կյանքի, գյուղի ընտանեկան բժշկի էր նմանվել՝ հաճախ այցելելով զինվորներին, հոգ տանում նրանց մասին, եթե բժշկական միջոցներ պակասում էին, ինքը գնում էր, ձեռք էր բերում ու բերում՝ ասելով՝ «Զինվորը հո չի գնելո՞ւ»։ Հարութն ապրում էր իր հայրենիքի համար, իր ընտանիքի համար, ու նրա զոհաբերությունն անմնացորդ էր։

Արմինեն ասում է, որ Հարութը պատերազմ գնաց միայն հաղթանակի ու վերադարձի տրամադրվածությամբ։ Ամեն զանգելիս համոզում էր, որ ամեն ինչ լավ է լինելու, հաղթանակը մոտ է։ «Նա գնացել էր կյանքեր փրկելու, ոչ թե կռվելու, ու մենք երբեք չէինք պատկերացնում, որ նա կարող է զոհվել», — ասում է Արմինեն։

Պատերազմի օրերին Հարութն օգնեց բազմաթիվ կյանքերի, նույնիսկ առաջին օգնություն ցուցաբերեց գերի ընկած հակառակորդի զինվորին։ Արմինեի համար նրա կորուստն աննկարագրելի ցավ է, բայց նա ապրում է՝ իր երկու երեխաների համար, որոնք նրա փառահեղ հիշատակի շարունակությունն են։

Հարութ Չոբանյանը՝ իր կարճ, բայց փայլուն կյանքի ընթացքում, դարձավ իսկական հերոս, օրինակ ծառայեց ոգու, նվիրումի ու անմնացորդ սիրո։ Նրա անունը կհիշվի հավերժ, ինչպես այն հույսը, որ նա արեց ապրողների համար՝ կյանքի գնով։