Ես կանգնած էի առևտրի կենտրոնի երկրորդ հարկում՝ մի ձեռքում սուրճի բաժակ, մյուսում՝ փոքրիկ պայուսակս, երբ հանկարծ նկատեցի նրան։
Սկզբում աչքիս զարնվեց մազերի գույնը։ Թարմ ներկված, ջերմ կարմրավուն երանգ, որը Լուսինեն երբեք չէր ընտրել։ Հետո՝ պայուսակները։
Երեք մեծ խանութային տոպրակ՝ այն խանութների նշաններով, որտեղ ես ինձ համար գնումներ էի անում հազիվ երկու տարին մեկ անգամ՝ այն էլ զեղչերի ժամանակ։
Ծնկներս թուլացան։ Ես հենվեցի ճաղերին ու նայեցի, թե ինչպես է նա մոտենում՝ դեռ չնկատելով ինձ, հեռախոսով զրուցելով ու ծիծաղելով։
Երկու հազար դոլար։
Ինձ համար դա փոքր գումար չէր։ Ես հաշվապահ եմ՝ շինանյութերի մեծածախ ընկերությունում։ Տասներկու տարի նույն գրասենյակում, նույն աշխատավարձով, որը աճում է շատ ավելի դանդաղ, քան գները խանութներում։
Ես հիսունչորս տարեկան եմ։ Ապրում եմ միայնակ՝ երկսենյականոց փոքրիկ բնակարանում։ Ամեն մեծ ծախս ամիսներ առաջ եմ պլանավորում։
Այդ գումարը հավաքել էի լվացքի մեքենա գնելու համար։ Հինը այնքան էր ցնցվում, որ ներքևի հարևանս ցախավելի փայտով խփում էր առաստաղին։
Լուսինեի հետ ծանոթացել էի երեք տարի առաջ՝ եկեղեցում։ Ամեն կիրակի նույն ժամին էինք գնում։ Սկզբում միայն ժպիտներ էին, հետո՝ կարճ զրույցներ, հետո արդեն միասին սուրճ էինք խմում մոտակա փոքրիկ սրճարանում։
Լուսինեի մեջ մի բան կար, որ մարդկանց ձգում էր։ Նա կարողանում էր լսել։ Երբ պատմում էի ամուսնալուծությունից հետո իմ միայնակ երեկոների մասին, նա պարզապես գլխով էր անում ու ասում՝
«Հասկացում եմ, Մարինե, հասկանում եմ»։
Նա խորհուրդներ չէր տալիս, չէր դատում։ Նա պարզապես կողքիս էր։
Մի օր՝ նոյեմբերին, եկավ եկեղեցի կարմրած աչքերով։ Ծառայությունից հետո նրան մի կողմ տարա ու հարցրի՝ ինչ է պատահել։
Նա պատմեց, որ իր ամուսինը՝ Արմանը, սրտի խնդիր ունի։ Բժիշկը թանկ դեղեր է նշանակել, նաև վերականգնողական բուժում է պետք, ճանապարհածախս… բայց գումար չկա։
Ձայնը դողում էր։ Ձեռքերը՝ նույնպես։
Ես չկասկածեցի։
Հաջորդ օրը բանկոմատից հանեցի երկու հազար դոլար, դրեցի ծրարի մեջ ու նրան փոխանցեցի՝ սեղանի տակ, ասես դա մի բան էր, որ պետք էր թաքցնել։
— Երբ կարողանաս, կվերադարձնես,— ասացի,— մի շտապիր։
Նա սեղմեց ձեռքս այնքան ուժեղ, որ զգում էի նրա մատների ճնշումը։
— Ես երբեք չեմ մոռանա սա, Մարինե…
Ես հավատացի։
Իսկապես հավատացի։
Հաջորդ շաբաթներին ամեն ինչ սովորական էր թվում։ Մենք հանդիպում էինք, խոսում։ Նա ասում էր, որ Արմանը իրեն արդեն լավ է զգում, որ դեղերը օգնում են, որ բժիշկը գոհ է։
Ես էլ էի ուրախ։ Ինձ թվում էր՝ ես ինչ-որ կարևոր բան եմ արել։
Մեկ ամիս անց, դեկտեմբերին, զգուշորեն հարցրի գումարի մասին։ Ոչ թե որովհետև շտապում էի… թեև լվացքի մեքենան արդեն վերջնական փչանալու եզրին էր… այլ որովհետև լռությունը սկսել էր անհանգստացնել։
Լուսինեն անմիջապես լաց եղավ։
Արցունքները հոսում էին, նա ասում էր, որ ամուսնուն նոր հետազոտություն են արել, ամեն ինչ վատ է ընթացել, և ինքը գումար չունի վերադարձնելու։
— Խնդրում եմ, մի քիչ ժամանակ էլ տվեք…
Ես ամաչեցի, որ ընդհանրապես հարցրել էի։ Նույնիսկ ներողություն խնդրեցի։
Ես… ներողություն խնդրեցի այն մարդուց, ով ինձ պարտք էր։
Եվ հետո եկավ այդ օրը՝ առևտրի կենտրոնում։
Ես կանգնած էի, սուրճը ձեռքիս, ու նայում էի նրան։ Լուսինեն քայլում էր՝ նոր կոշիկներով, որոնք տեսել էի ցուցափեղկում՝ թանկ, շքեղ։
Նա կանգ առավ զարդերի խանութի առաջ ու ժպտաց։
Ես կարող էի մոտենալ։ Կարող էի ինչ-որ բան ասել։
Բայց չասացի։
Պարզապես քարացա ու զգացի, թե ինչպես է ներսումս ինչ-որ բան փշրվում։
Սկզբում դա նույնիսկ զայրույթ չէր։
Դա զարմանք էր։
Մաքուր, մանկական զարմանք… որ մարդը կարող է այդպես պարզապես ստել։ Նայել աչքերիդ մեջ։ Ձեռքդ սեղմել։ Եկեղեցում։
Այդ գիշեր չքնեցի։
Պառկած՝ մտքումս կրկնում էի մեր բոլոր զրույցները։ Այդ արցունքները… իսկապե՞ս էին։ Այդ դողացող ձայնը… խաղ էր՞։
Ես ինձ հիմար էի զգում։
Հիսունչորս տարեկան հիմար, ով հավատացել էր արցունքներին։
Մի շաբաթ եկեղեցի չգնացի։
Հետո վերադարձա։
Լուսինեն նստած էր մի քանի շարք առաջ։ Ծառայությունից հետո մոտեցավ՝ ժպիտով։
— Մարինե, վաղուց չէի տեսել քեզ։ Լավ ես՞
Ես նայեցի նրան ու հանգիստ ասացի։
— Քեզ տեսել եմ առևտրի կենտրոնում։ Պայուսակներով։
Նրա ժպիտը միանգամից անհետացավ։
Նա սկսեց ինչ-որ բան բացատրել՝ նվերներ, զեղչեր, ամեն ինչ այնքան էլ այն չէ, ինչ թվում է…
Ես մի քանի վայրկյան լսեցի, հետո հարցրեցի միայն մեկ բան։
— Լուսինե… Արմանը իսկապե՞ս հիվանդ էր։
Լռություն։
Եկեղեցուց մարդիկ դուրս էին գալիս, ինչ-որ մեկը խոսում էր, երեխան լաց էր լինում…
Բայց այդ լռությունն ամեն ինչից բարձր էր։
— Ես քեզ կվերադարձնեմ գումարը…— շշնջաց նա վերջում։
Ես գլուխս տարուբերեցի։
Ոչ թե որովհետև գումարը պետք չէր։
Այլ որովհետև այդ պահին հասկացա՝ ամենամեծ կորուստը գումարը չէր։
Ես կորցրել էի վստահություն։
Ես կորցրել էի այն զգացումը, որ ինչ-որ մեկը ինձ հասկանում է։
Մի շաբաթ անց նա վերադարձրեց գումարը։ Ծրար դրեց պայուսակիս մեջ։
Ես չհաշվեցի։ Գիտեի՝ ամբողջն է։
Ես շնորհակալություն չասացի։
Հիմա էլի գնում եմ եկեղեցի։ Նստում եմ նույն տեղում։
Լուսինեն տեղափոխվել է մյուս կողմը։ Մենք այլևս չենք խոսում։
Երբեմն մեր հայացքները հանդիպում են։
Չեմ հասկանում՝ ինչ կա նրա աչքերում։ Ամոթ՞ Ափսոսանք՞ Թե գուցե դժգոհություն, որ ես ճշմարտությունը տեսա։
Իմ նոր լվացքի մեքենան լուռ է աշխատում։
Եվ ամեն անգամ, երբ միացնում եմ այն, մտածում եմ՝
վստահությունը գին ունի։
Եվ ամենադժվարը ոչ թե գումար կորցնելն է…
ամենադժվարը մարդկանց հանդեպ հավատը չկորցնելն է։